Time Travel Research Center © 2005 Cetin BAL - GSM:+90  05366063183 - Turkey/Denizli 


Herkül Üstkümeleri

Herkül Takımyıldızı'ndaki üstkümeler, meşhur üstkümelerdir. Aşağıdaki gökada haritası (Başlıca Gökadalar Kataloğu'na göre), iki üstkümeyi göstermektedir. 400 milyon ışıkyılı uzaklıktaki kuzey üstkümesinin hakimi, A2197/A2199 küme çiftidir. Biraz daha uzakta, 500 milyon ışıkyılı uzaklıkta yer alan, daha büyük güney üstkümesinin hakim kümeleri A2147, A2151 ve A2152'dir. Her iki üstküme birbirine bağlıdır ve bazen tek bir küme olarak kabul edilirler.

 

Herkül Üstkümelerindeki başlıca gökada kümelerinin listesi aşağıdadır. En verimli küme, bazen Herkül Kümesi olarak da adlandırılan A2151'dir. Bütün bu kümeler içinde bize en yakını olan A2199 da çok verimli bir kümedir. Kümelerden iki tanesi, A1983 ve A2040, üstkümenin arkasındadır, ancak yine de kümenin üyesi olabilirler.

  1         2       3        4         5       6        7
Abell         Eşlek      Kırmızıya    Uzk. Zenginlik Notlar
           Konsayıları     Kayma      mıy                    
           SA       DA       z                            
A1983    14 52,7  +16 45   0,0424     580      1     Arka Plan
A2040    15 12,8  +07 26   0,0448     610      1     Arka Plan
A2052    15 16,8  +07 00   0,0338     465      0                       
A2063    15 23,0  +08 38   0,0341     470      1                      
A2107    15 39,8  +21 46   0,0399     545      1                      
A2147    16 02,3  +15 54   0,0338     465      1                      
A2148    16 03,3  +25 28   0,0418     570      0                      
A2151    16 05,2  +17 45   0,0354     485      2     Herkül  
A2152    16 05,4  +16 27   0,0398     545      1                      
                                                                      
A2162    16 12,5  +29 32   0,0310     425      0                      
A2197    16 28,2  +40 54   0,0296     405      1                      
A2199    16 28,6  +39 31   0,0287     395      2                      
Sütun 1: Kümenin adı/Abell katalog numarası.
Sütun 2: 2000 yılı için saat ve dakika cinsinden bahar açısı (sağ açıklık-SA).
Sütun 3: 2000 yılı için derece ve dakika cinsinden yükselim (dik açıklık-DA).
Sütun 4: Kümenin kırmızıya kayması.
Sütun 5: Milyon ışıkyılı cisinden uzaklık. "Hubble sabiti" 70 km/sn/Mpc varsayılmıştır.		  
Sütun 6: Kümenin "zenginlik (verimlilik) sınıfı".
Sütun 7: Diğer adlar ve notlar.

Kaynakça:
Abell G, Corwin H, Olowin R, (1989), A catalogue of Rich Clusters of Galaxies, 
          Astrophys J Supp, 70, 1.
Struble M, Rood H, (1999), A compilation of redshifts and velocity dispersions for 
          ACO clusters, Astrophys J, 125, 35.

A2151 - Herkül Kümesi

Herkül Kümesi (A2151), Herkül Üstkümesi içerisindeki en verimli kümedir. Bu kümenin fotoğrafları sıklıkla kitaplarda yer alır, çünkü küme bazı büyük sarmal gökadalar yanında, genellikle verimli kümelerde bulunan eliptik (oval) ve merceksi (mercimek) gökadaları da içerir. Çok verimli kümelerin merkezinde sıklıkla rastlanan dev eliptik gökadalar, bu kümede bulunmamaktadır.

 
Herkül Kümesi'nin haritası sağdadır. Harita, kümenin merkezindeki 1 derecelik alan içerisinde yer alan en parlak gökadalardan 115'ini göstermektedir. Çok ilginç bir kümedir, çünkü farklı gökada türlerinden, geniş bir çeşitlilik içerir. Bu küme, büyük bir ihtimalle, birbiriyle birleşen daha küçük birkaç küme içermektedir.

 

Herkül Üstkümelerinin Bilimsel İncelemesi

Herkül Takımyıldızı'ndaki üstkümelerin farkına varan ilk kişi, büyük bir ihtimalle Harlow Shapley idi. Shapley, küme çifti A2197/A2199 ile diğer üç küme A2147, A2151 ve A2152'yi 1930'larda fark etti. Örneğin, 1934'te basılan bir ders notunda, Shapley bir harita yayımladı. Haritanın tepesindeki küme A2151, altındaki küme A2147 ve A2152 kümelerinin birleşimidir.

Diğer gökbilimcilerin, burada üstkümeler olduğunu fark etmeleri 1970'leri buldu. Massimo Tarenghi, 1976 yılında A2151 kümesini incelerken, bunun bir üstkümenin parçası olduğu önermesinde bulundu. 1977 yılında, Estonya'da yapılan "Evrenin Büyük Ölçek Yapısı" konulu bir konferans sırasında, W.Tifft, G.Chincarini, H.Rood ve L.Thompson ile birlikte bunun bir üstküme olduğunu gösteren kanıtlar sundu. Daha sonra, 1979 ve 1980'de, ekip üstkümenin daha detaylı analizlerini iki bildiri (1, 2) halinde yayımladı. Harlow Shapley'in yayımladığı haritadan 45 yıl sonra yayımladıkları haritaya buradan ulaşabilirsiniz.

1981'de yayımlanan bir bildiride G.Chincarini, H.Rood ve L.Thompson, güneydeki üstkümenin kuzeydeki üstkümeye bir gökada duvarıyla bağlantılı olduğunu gösterdi. S.Gregory ve L.Thompson, 1984 yılında kuzey üstkümesinin bir analizini yayımladı.


 

Yukarıda - Herkül Üstkümesi'nde yer alan bir diğer verimli gökada kümesi A2199'un resmi. Çok verimli kümelerin çoğunda olduğu gibi, merkezinde (birçok küçük gökadanın birleşmesiyle oluşmuş) devasa büyüklükte bir eliptik gökada var. Bu gökada NGC 6166'dır.

                                                     Komşu Üstkümeler Sayfasına Geri Dön

Takımyıldız Adları Terimler Astronomi